Over Van Lier

Biografie

Rudolf Asueer Jacob (Rudie) van Lier (Paramaribo 24 augustus 1914 – Wageningen 28 mei 1987) was een vooraanstaand Surinaams historicus, (niet-westers) socioloog, dichter en schrijver. Hij studeerde in Leiden (o.a. bij J. Huizinga, H.T. Colenbrander en J.P.B. Josselin de Jong), Parijs, Chicago en Evanston en sloot zich in het begin van de jaren dertig aan bij de groep rond het literaire tijdschrift Forum. Het was in deze jaren dat hij in Nederland naam maakte als dichter en literator. In deze hoedanigheden zou hij minder naar voren treden naarmate academia hem meer voor zich ging opeisen.

In wetenschappelijke kring verwierf Van Lier vooral bekendheid met Samenleving in een grensgebied, een tot op heden ongeëvenaarde studie naar de sociaal-historische ontwikkeling van Suriname. Verdedigd als proefschrift in 1949 zou dit later ook in het Engels vertaalde standaardwerk menigmaal worden herdrukt en in het bijzonder voor Caribisten een treasure trove van betekenis blijven. Andere studies waarmee Van Lier de aandacht trok, waren Bonuman (1983) – over de geneeskunst van Afro-Surinaamse religieuze specialisten – en Tropische Tribaden (1986) – over vrouwelijke homoseksualiteit binnen de Afro-Surinaamse bevolkingsgroep.

Vanaf 1949 tot 1980 was Van Lier buitengewoon hoogleraar in de sociologie en cultuurkunde van Suriname, de Nederlandse Antillen en het Caraïbisch gebied aan de Rijksuniversiteit Leiden en van 1955 tot 1980 hoogleraar agrarische sociologie voor de ontwikkelingslanden aan de Landbouwhogeschool Wageningen. In beide functies manifesteerde Van Lier zich als kenner van veranderingsprocessen in ontwikkelingslanden. Historische en culturele factoren namen volgens hem in deze processen een even voorname plaats in als politieke en economische factoren.

Vóór alles was er in het werk van Van Lier beweging en vernieuwing, inhoudelijk – zoals naar voren komt in zijn hang naar ‘de polsslag van de tijd’ en zijn antenne voor onderwerpen die op het moment van bestudering nog niet prominent op onderzoeksagenda’s prijkten – maar ook uiterlijk – zoals blijkt uit de talloze bestuurslidmaatschappen, gastdocentschappen en adviseurschappen die hem naar vele delen van de wereld voerden. Als adviseur deed hij met succes een beroep op de toepassingsmogelijkheden van wetenschap voor de opbouw van samenlevingen. Met name zijn activiteiten op het breukvlak van wetenschap en samenleving leverden Van Lier onderscheidingen op, onder andere een eredoctoraat van de University of the West Indies.

Om eer te bewijzen aan het werk van Van Lier en recht te doen aan de veelzijdige erfenis die hij de wetenschappelijke en culturele wereld naliet, werd reeds kort na zijn overlijden aan de Universiteit Wageningen het initiatief genomen om een jaarlijkse Van Lier Lezing te organiseren. Dit lofwaardige plan resulteerde enkele keren in bedoelde lezingen – die van hoog niveau waren en een noemenswaardig publiek trokken –, maar bloedden dood bij gebrek aan een passende institutionele verankering. Hoewel dit door menigeen werd betreurd – al was het maar omdat de onverminderde relevantie van Van Liers werk een tegengestelde beweging zou hebben doen vermoeden – bleek het niet haalbaar om dit tij te keren.

Nu onder de vlag van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde – waarvan bij zijn leven ook Van Lier lid was – in juli 2006 de Werkgroep Caraïbische letteren is opgericht, is er alle aanleiding om de Van Lier Lezing nieuw leven in te blazen. De Werkgroep is door zijn bestuurssamenstelling en ruime opvatting van het begrip letteren (de menswetenschappen in brede zin) hier uitermate goed voor geëquipeerd. Bovendien is de Werkgroep in de persoon van de vice-voorzitter nauw verbonden met de Universiteit Leiden. Dit maakt de ‘match’ tussen de organiserende instantie, de naamgever van de lezing en de locatie waar de Van Lier Lezing zal worden gehouden tot een bijzonder gelukkige. De Van Lier Lezing zal tweejaarlijks worden georganiseerd.